Wat verstaan we onder vrij spel…

en hoe kun je dat vormgeven?

We hebben het al gehad over het belang van spel en de ontwikkeling van de executieve vaardigheden, denk aan emotie regulatie, werkgeheugen, doelgerichtheid, etc. 

Vrij spel is te definiëren als spel wat vrijwillig gespeeld wordt door een kind of kinderen. Bij vrij spel zijn er geen regels opgelegd, er is wel ruimte voor het inbrengen van eigen regels. Plezier staat altijd voorop, zodra het spel niet meer leuk is kan er gestopt worden of er een andere invulling aan gegeven worden. 
In vrij spel kunnen verschillende spelvormen gebruikt worden, denk aan rollen spellen hierin is fantasie leidend. Spelen met constructiemateriaal, wat er gebouwd gaat worden is geheel aan het kind zelf. Of knutselen zonder doel, ook hierin staat de fantasie weer centraal.

Door vrij spel komen kinderen tot nieuwe vaardigheden; ze gaan dingen uitproberen, wat vind ik leuk, wat kan ik al en hoe ga ik toch ervoor zorgen dat het mij toch lukt?

Wist-je-datje;
Wist je dat het heel goed is dat kinderen zich soms vervelen? 

Hieronder zullen we kort ingaan hoe er per ontwikkelingsfase vrij spel kan worden toegepast en tot welke ontwikkeling dit kan leiden. We zeggen hier, kan, ieder kind speelt op zijn/haar eigen manier en doorloopt alle ontwikkelingsfasen op zijn/haar eigen tempo. 

Vrij spel bij baby’s
Leg je kind op de rug op een speelkleed en leg dan 4 á 5 verschillende voorwerpen om het hoofd van je kind, in een halve cirkel. Bijvoorbeeld; een houten rammelaar, zachte plastic blokken, een stoffen boek, een bal met een structuur erop (zie afbeelding) en een knuffeltje. 
Wanneer je baby zich nog niet kan omrollen zorg dan voor wat hoger, wel veilig, speelgoed zodat dit in het zicht en binnen handbereik ligt. Dit stimuleert de baby om te gaan ontdekken en opzij te bewegen, de eerste stap naar omrollen. Door dit vaker te doen spreek je het werkgeheugen van je kind aan. Het gaat dan al vanzelf opzij kijken waar het speelgoed is. Soms is het ook stimulerend om het speelgoed eerst boven het kind te houden, zo kan het kind deze zien en raakt dan geïnteresseerd. Door het dan langzaam naar de zijkant te bewegen zal het kind dit volgen en zo zijn/haar hoofd meedraaien. 

Dreumesen; 
Creëer verschillende, voorbereide en uitdagende speelhoeken, thuis of in een andere setting. Hierbij kun je denken aan 3 tot max 5 verschillende hoeken, dit is afhankelijk hoe groot de ruimte is. Een hoek kan bijvoorbeeld bestaan uit kussens of kleed met boekjes, met dieren, blokken, keukentje, auto’s etc. Maar ook een hoekje met bijvoorbeeld een combinatie van spelmateriaal zoals blokken en mandjes waarmee ze kunnen gaan ontdekken en combineren. 

Kleuters
Bij kleuters zie je steeds meer dat ze gerichter gaan spelen, zorg dat de hoeken hierop aansluiten. Zoals een keuken, een poppenbedje, een auto hoek met autobaan, veel blokken waarmee ze hele bouwwerken kunnen gaan bouwen. Maar ook buitenspelen, in de speeltuin. Het belang van buiten spelen en de stimulatie van de executieve vaardigheden hebben we al eerder beschreven. 

Basisschool
In deze leeftijdsfase is vrij spel nog net zo belangrijk, al lijkt het dat dit veel minder wordt. Er worden meer kaart, bord en regelspellen gespeeld. Zoals tikkertje, voetbal, verstoppertje. En ook hierin is vrij spel weer vaak terug te vinden, het wordt gespeeld vanuit vrije wil. Vaak worden er regels bij bedacht of achterwege gelaten. 

Vrij spel en kosteloos materiaal
Het is niet nodig om dure spullen in huis te halen om kinderen te laten spelen. Veel kinderen zijn aangetrokken tot alledaagse spullen, zoals pannen, bekers, bakjes en pollepels. Lege pakken, dozen en wc-rollen kunnen ook veel plezier geven en de fantasie van het kind stimuleren.

We willen niet zeggen dat gestructureerd spel minder belangrijk is. Dat is ook zeker goed voor de ontwikkeling.

Kortom, spel leert kinderen nieuwe vaardigheden en vrij spel biedt kinderen de mogelijkheid om op hun eigen manier te ontdekken en te leren.

Winkelwagen